ERİŞİMİN ENGELLENMESİ KARARINA İTİRAZ: 5651 SAYILI KANUN KAPSAMINDA SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE BAŞVURU, İTİRAZ SÜRESİ VE USULÜ

ERİŞİMİN ENGELLENMESİ KARARINA İTİRAZ: 5651 SAYILI KANUN KAPSAMINDA SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE BAŞVURU, İTİRAZ SÜRESİ VE USULÜ

İnternet çağında bilgiye erişim ve ifade özgürlüğü ne kadar temel bir haksa, bireylerin ve kurumların itibarını, kişilik haklarını ve ticari sırlarını korumak da bir o kadar kritik hale gelmiştir. Türkiye’de internet ortamında yapılan yayınların düzenlenmesi ve bu yayınlar yoluyla işlenen suçlarla mücadele edilmesi amacıyla yürürlüğe giren 5651 sayılı Kanun, dijital mecralardaki hak ihlallerine karşı en önemli hukuki kalkanı oluşturmaktadır.

Ancak uygulamada, Sulh Ceza Hakimlikleri tarafından verilen erişim engelleme veya içeriğin çıkarılması kararlarının zaman zaman haksız, ölçüsüz veya hukuki dayanaktan yoksun olduğu görülmektedir. Haber sitelerinin, sosyal medya kullanıcılarının veya kurumsal markaların karşı karşıya kaldığı bu kısıtlamalar, Anayasa ile güvence altına alınan ifade ve basın özgürlüğünü ihlal edebilmektedir.

Bu incelemede; erişim engelleme kararlarına karşı itiraz usulü, hak düşürücü süreler ve Anayasa Mahkemesi'nin güncel iptal kararları doğrultusunda değişen yargı pratiği ele alınmaktadır.

GÜNCEL MEVZUAT VE 5651 SAYILI KANUN'DAKİ DÖNÜŞÜM

5651 sayılı Kanun, kabul edildiği günden bu yana dijital dinamiklere uyum sağlamak amacıyla defalarca değişikliğe uğramıştır. Özellikle Anayasa Mahkemesi’nin 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesine ilişkin verdiği iptal kararları ve yürürlüğe giren yasal düzenlemeler (7499 sayılı Kanun ve müteakip yargı paketleri), erişim engelleme usulünde köklü değişiklikler meydana getirmiştir.

5651 Sayılı Kanun Madde 9'un İptali ve Yeni Hukuki Rejim

AYM, kişilik haklarının ihlali gerekçesiyle verilen erişim engelleme kararlarının kitlesel bir sansür mekanizmasına dönüşmesini engellemek amacıyla tarihi bir karar vermiştir. Yapılan düzenlemelerle:

• Prima Facie (İlk Bakışta) İhlal Doktrini: Sulh Ceza Hakimlikleri artık bir içeriğe erişimi engellerken ihlalin "ilk bakışta" açık ve vahim nitelikte olup olmadığını incelemek zorundadır. Karmaşık, yargılama gerektiren ve delil toplanmasını icap ettiren durumlarda erişim engelleme kararı verilemez.
• Süre Sınırlamaları ve Usul Güvenceleri: Hukuki belirsizlikleri ortadan kaldırmak amacıyla itiraz süreleri ve mercilerinin yapısı netleştirilmiştir.

ERİŞİM ENGELLEME VEYA İÇERİĞİN ÇIKARILMASI KARARI NEDİR?

Uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılan ancak hukuki sonuçları bakımından oldukça farklı olan iki kavram bulunmaktadır:

• İçeriğin Çıkarılması: İhlale konu olan metin, resim, video gibi belirli bir içeriğin sunuculardan tamamen silinmesi veya yayından kaldırılmasıdır.
• Erişim Engellenmesi: İçeriğin yer aldığı web sayfasına (URL), alan adına (Domain), IP adresine veya sosyal medya hesabına Türkiye'den erişimin engellenmesidir.

Sulh Ceza Hâkimliği uygulamalarında en sık rastlanan usul hatası; muhatapların münferit bir haber veya içerik sebebiyle alan adının tamamına erişimin engellenmesini talep etmesidir.

SULH CEZA HÂKİMLİĞİ ERİŞİM ENGELLEME KARARINA İTİRAZ USULÜ

Bir erişim engelleme kararı ile karşılaşıldığında izlenmesi gereken hukuki yol, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve 5651 sayılı Kanun’un emredici hükümleriyle belirlenmiştir.

Hangi Mahkemeye İtiraz Edilir? (Görevli ve Yetkili Merci)

Erişim engelleme kararları kural olarak Sulh Ceza Hakimlikleri tarafından verilir. Bu kararlara karşı itiraz, kararı veren Sulh Ceza Hakimliğine verilecek bir dilekçe ile yapılır. Ancak incelemeyi kararı veren hakimlik değil, numara olarak onu takip eden hakimlik yapar:

• Kararı veren: İstanbul 1. Sulh Ceza Hakimliği ise,
• İtirazı inceleyecek merci: İstanbul 2. Sulh Ceza Hakimliği’dir.

O adliyede tek bir Sulh Ceza Hâkimliği bulunması halinde, itirazı inceleme yetkisi yargı çevresinde yer aldığı Ağır Ceza Mahkemesi Başkanına (veya heyetine) aittir.

HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRELER VE SÜRENİN BAŞLANGICI

Erişim engelleme mahkeme kararına itirazda en kritik husus itiraz süresidir. Sürenin kaçırılması halinde karar kesinleşir ve hak arama hürriyeti ciddi derecede kısıtlanır.

2026 Yılı İtiraz Süresi ve Tebliğ Esası

7499 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeler çerçevesinde, ceza muhakemesindeki itiraz süreleri gün hesabından "hafta" hesabına dönüştürülmüştür.

Uygulama Notu: Tebligat Kanunu m. 32 uyarınca tebligatın usulsüz yapıldığı veya hiç tebliğ edilmediği hallerde, muhatabın engellemeyi haricen öğrendiğini beyan ettiği tarih (ıttıla) yasal sürenin başlangıcı sayılır. Hak kaybı yaşamamak adına, teknik engellemenin fark edildiği tarihten itibaren 2 haftalık süreyi geçirmeksizin itiraz dilekçesi sunulmalıdır.

KİŞİLİK HAKLARI İHLALİ VE ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ SEBEBİYLE ERİŞİM ENGELLEME

5651 sayılı Kanun’un 9. ve 9/A maddeleri, kişisel hakları zarar gören veya özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişilere hızlı başvuru imkanı tanır.

Kişilik Hakları İhlalinde Denge Unsuru

Bir içeriğin engellenebilmesi için şu üç unsurun çatışması değerlendirilir:

• İfade ve Basın Özgürlüğü: Kamuoyunu bilgilendirme amacı taşıyor mu?
• Kişilik Hakkı: Bireyin şeref, haysiyet ve itibarını zedeliyor mu?
• Güncellik ve Kamu Yararı: Haber değeri devam ediyor mu?

Eğer bir içerik gerçeği yansıtmıyorsa, sırf küçük düşürme amacıyla yazılmışsa veya hakaret içeriyorsa kişilik haklarının ihlali gerçekleşmiş demektir. Karara itiraz eden taraf ise içeriğin gerçekliğini, güncelliğini ve kamu yararını ispatlamakla yükümlüdür.

İNTERNETTE UNUTULMA HAKKI KAPSAMINDA ERİŞİM ENGELLEME VE İTİRAZ

Unutulma hakkı, belirli koşullar altında geçmişte hukuka uygun olarak yayımlanmış kişisel bilgilerin, güncelliğini veya kamusal önemini yitirmesi nedeniyle internet ortamında erişilebilirliğinin sınırlandırılmasını talep edebilme imkânını ifade eder.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihatlarına göre unutulma hakkı değerlendirilirken şu kriterler göz önünde bulundurulur:

• Haberin üzerinden ne kadar zaman geçtiği,
• İlgili kişinin kamuoyunda tanınan bir figür olup olmadığı,
• İçeriğin geçmişteki suç veya olaya ilişkin toplumsal hafıza değeri,
• Bireyin geleceğini inşa etme hakkı.

Haksız bir unutulma hakkı gerekçesiyle haberiniz veya içeriğiniz engellendiyse, itiraz dilekçenizde içeriğin tarihi ve kamusal arşiv değerini vurgulamanız gerekmektedir.

ADIM ADIM ERİŞİM ENGELLEME İTİRAZ DİLEKÇESİ KURGUSU

İtiraz dilekçesi, matbu veya genel geçer ifadelerden uzak, olayın somut özelliklerine uyarlanmış olmalıdır. "Karar usul ve yasaya aykırıdır" şeklindeki soyut itirazlar Sulh Ceza Hakimliklerince doğrudan reddedilmektedir.

Başarılı Bir İtiraz Dilekçesinde Bulunması Gereken Unsurlar

• Başlık: Kararı veren hakimliğe hitaben, inceleyecek merciye gönderilmek üzere yazılmalıdır.
• Karar Bilgileri: Değişik İş Numarası ve Karar Tarihi net olarak belirtilmelidir.
• Maddi Olay Özeti: Süreç kısaca ve kronolojik olarak anlatılmalıdır.
• Hukuki Sebepler ve İtiraz Gerekçeleri:
  • Ölçülülük ilkesinin ihlal edildiği,
  • İfade ve basın özgürlüğünün kısıtlandığı,
  • İçeriğin doğruluğu ve güncelliği,
  • AYM ve Yargıtay emsal kararları.
• Netice-i Talep: Kararın kaldırılması veya URL bazlı düzeltilmesi talebi.

DURUŞMA SALONLARINDA SIKÇA KARŞILAŞILAN SAVUNMA HATALARI

Uygulamada Müvekkillerin En Çok Sorduğu ve Yaptığı Hatalar:

1. Hata 1: "Haber doğru olduğu için itiraz etmeye gerek yok sanıyorduk." Erişim engelleme kararları tebliğ edilmeksizin gıyapta verilebilir. Süresi içinde itiraz edilmezse içerik tamamen silinmek zorunda kalabilir.
2. Hata 2: "Tüm site engellendi ama sadece tek bir yazı problemliydi." Hakimlikten sadece ilgili URL'nin engellenmesini talep etmek yerine tüm karara toptan itiraz edilip alternatif sunulmaması hakimin itirazı reddetmesine yol açabilir.
3. Hata 3: "Sosyal medya şirketine başvurduk, mahkemeye gitmedik." Platformların kendi topluluk kuralları hukuki süreçleri durdurmaz. Yasal 2 haftalık süreyi platform yanıtı beklerken kaçırmamalısınız.

EMSAL YARGITAY VE AYM KARARLARI İŞIĞINDA ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ

Anayasa Mahkemesi’nin erişim engelleme konusundaki yaklaşımı "hak ihlalinin engellenmesi" ile "sansür" arasındaki ince çizgiyi korumaktır.

AYM Pilot Kararları ve Esas İlkeler

AYM’nin 2021/37811 başvuru numaralı (Keskin Kalem Yayıncılık ve Diğerleri) kararı ve takip eden güncel ihlal kararlarında vurgulanan temel ilkeler şunlardır:

"Erişim engellenmesi tedbiri, internet ortamında yapılan yayınların kişilik haklarını ihlal etmesi durumunda başvurulabilecek istisnai bir yoldur. Asıl olan internet içeriğinin varlığını sürdürmesidir. Derece mahkemeleri, internet gazetesinin tümüne erişimi engellemek yerine, sadece ihlale neden olan cümlenin veya URL adresinin engellenmesi gibi dereceli çözümleri değerlendirmelidir."

İtiraz dilekçesinde AYM'nin yerleşik norm denetimi ve ihlal içtihatlarına dayanılması, hâkimliğin ölçülülük denetimi yapmasını zorunlu kılar.

ERİŞİM SAĞLAYICILARI BİRLİĞİ (ESB) İCRA SÜRECİ VE TEKNİK UYGULAMA

Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilen erişim engelleme kararları, gereği yapılmak üzere doğrudan Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne (ESB) gönderilir.

ESB, kararı aldıktan sonra 4 saat içinde ilgili servis sağlayıcılarına (Türk Telekom, Turkcell, Vodafone vb.) iletir ve erişim engellenir.

Karara itiraz edilip itiraz kabul edildiğinde, kaldırma kararı yine aynı silsile ile ESB’ye ulaştırılmalı ve erişim engeli teknik olarak kaldırılmalıdır.

İtirazın kabulü kararının ESB’ye tebliğ edilmemesi durumunda mahkeme kararı lehine olsa dahi site erişime kapalı kalmaya devam eder.

URL BAZLI ENGELLEME İLE TÜM SİTEYE ERİŞİMİN ENGELLENMESİ ARASINDAKİ FARK

İnternet hukuku uygulamasında en sık karşılaşılan hak ihlallerinden biri, münferit bir içerik sebebiyle web sitesinin tamamının erişime kapatılmasıdır. 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası, bu konuda derece mahkemelerine açık ve emredici bir sınırlama getirmektedir.

Kanunun açık hükmüne göre; kişilik haklarının ihlali iddiasıyla yapılan başvurularda kural olan "URL bazlı (adres bazlı) erişim engellemesi" kararı verilmesidir. Web sitesinin tamamına (domain/alan adı seviyesinde) erişimin engellenmesi ise ancak ve ancak zorunlu hallerde ve teknik olarak URL bazlı engelleme yapılamadığı durumlarda uygulanabilecek istisnai bir tedbirdir.

Hukuki Tekniği ve Sınırlarıyla İki Temel Müdahale Biçimi

Erişim engelleme tedbirinin kapsamı, kamu yararı ile temel haklar arasındaki dengenin korunması açısından hayati önem taşır:

1. URL (Tekil Adres) Bazlı Engelleme
   • Mahiyeti: Sadece ihlale konu olan haber, görsel, video veya köşe yazısının yer aldığı özgün web sayfasının (örneğin: siteadi.com/haber-123) erişime kapatılmasıdır.
   • Hukuki Niteliği: Sitenin geri kalan yüz binlerce içeriği yayınlanmaya ve erişilebilir kalmaya devam eder.
   • Etkisi: Müdahale nokta atışıdır; ifade ve basın özgürlüğüne yönelik en az sınırlayıcı araçtır.
2. Alan Adı (Domain) / Tüm Siteye Erişim Engellemesi
   • Mahiyeti: Sitenin ana alan adının (örneğin: siteadi.com) ve buna bağlı tüm alt sayfalarının Türkiye IP'lerinden erişime tamamen kapatılmasıdır.
   • Hukuki Niteliği: Tek bir içerikteki hukuka aykırılık gerekçesiyle, sitenin geçmişte ürettiği ve gelecekte üreteceği tüm hukuka uygun yayınların da sansürlenmesi sonucunu doğurur.
   • Etkisi: Ağır, orantısız ve kitlesel bir engellemedir.

İtiraz Dilekçesinde İleri Sürülecek Anayasal Dayanaklar ve Hukuki Gerçekler

Uygulama Notu ve Saha Deneyimi: Sulh Ceza Hakimlikleri, BTK veya talep eden tarafların sunduğu matbu dilekçeler doğrultusunda teknik altyapıyı derinlemesine incelemeden alan adı bazlı (tüm siteyi kapsayan) engelleme kararları verebilmektedir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında itiraz dilekçesinde sadece "Karar hukuka aykırıdır" demek yetersiz kalır. Dilekçede aşağıdaki Anayasal ilkelerin kademeli olarak işlenmesi zorunludur:

• A. Anayasa Madde 13: Ölçülülük ve Orantılılık İlkesi

  Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa’nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar "ölçülülük ilkesine" aykırı olamaz.

  Elverişlilik ve Zorunluluk Unsuru: Hukuka aykırı olduğu iddia edilen bir içerik tek bir URL engellemesi ile ortadan kaldırılabilecekken tüm sitenin kapatılması, ulaşılmak istenen amaçla orantısız bir araç kullanıldığını gösterir.

  Zarar Dengesi: Sitenin tamamının kapatılması, yayıncının ticari faaliyetini, mülkiyet hakkını ve üçüncü kişilerin haber alma hakkını tamamen felç eder.

• B. Anayasa Madde 26 ve 28: İfade, Düşünceyi Yayma ve Basın Hürriyeti

  Tüm siteye erişimin engellenmesi, ileride yapılacak hukuka uygun yayınları da önceden engelleyeceği için Anayasa'nın 28. maddesinde düzenlenen "Basın hürdür, sansür edilemez" ilkesinin doğrudan ihlalidir. Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarında da vurgulandığı üzere, içeriğin tamamına erişimi engellemek "sansür oluşturacak nitelikte aşırı bir tedbir"dir.

İtiraz Dilekçesinde Sunulması Gereken Somut Teknik ve Hukuki ARGÜMANLAR

Eğer alan adınızın tamamı kapatıldıysa, itiraz dilekçenizde hakimliği ikna edecek şu somut adımları kurgulamanız gerekir:

• Teknik İmkansızlık Olamayacağının İspatı: HTTPS protokolü günümüz standartlarında URL bazlı engellemeye teknik olarak imkan tanımaktadır. Servis sağlayıcıların (ESB) URL bazlı engelleme yapamadığına dair geçerli, somut ve teknik bir bilirkişi raporu yoksa, kararın doğrudan bu gerekçeyle bozulması talep edilmelidir.
• Kademeli Müdahale Talebi (Dereceli Çözüm): Dilekçenin netice-i talep kısmında birincil talep kararın tamamen kaldırılması olmalı; kabule göre ikincil (terditli) talep olarak ise "Engellemenin alan adından kaldırılarak yalnızca şikayete konu ilgili URL adresi ile sınırlandırılması" istenmelidir.
• Zararın Büyüklüğü: Tüm sitenin kapatılmasının oluşturduğu ekonomik kayıp, SEO kaybı ve kurumsal itibar zedelenmesi somut verilerle (ziyaretçi istatistikleri, ticari kayıplar) dilekçeye eklenmelidir.

İTİRAZIN REDDİ HALİNDE KANUN YOLLARI: AYM VE AİHM BİREYSEL BAŞVURU

Sulh Ceza Hakimliğinin itirazı reddetmesi halinde iç hukuk yolları tükenmiş olur. Karar kesinleştiği için başvurulacak sonraki aşamalar şunlardır:

1. Anayasa Mahkemesi (AYM) Bireysel Başvuru

   İtirazın reddi kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılabilir. Başvuruda ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü veya mülkiyet hakkının (ticari siteler için) ihlal edildiği gerekçelendirilmelidir.

2. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM / AİHM)

   AYM kararının ardından ihlal giderilmezse, karar tebliğ edildiği tarihten itibaren 4 ay içinde AİHM’e başvuru hakkı mevcuttur.

ERİŞİMİN ENGELLENMESİ KARARINA İTİRAZIN ÖZÜ VE USUL ŞARTLARI

Erişim engelleme kararına karşı, kararın öğrenilmesinden veya tebliğinden itibaren 2 hafta içinde kararı veren Sulh Ceza Hakimliğine verilecek bir dilekçe ile itiraz edilir. İtirazı, bir sonraki numaralı Sulh Ceza Hakimliği inceler. İtirazda ölçülülük ilkesi, ifade özgürlüğü ve güncel AYM kararları gerekçe gösterilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Erişim engelleme kararına itiraz süresi ne kadardır?

Cevap: 2026 güncel mevzuatına göre itiraz süresi kararın tebliğ veya öğrenilmesinden itibaren 2 haftadır.

2. İtiraz dilekçesi nereye verilir?

Cevap: Kararı veren Sulh Ceza Hakimliğine verilir. Dilekçe, incelemeyi yapacak olan bir sonraki numaralı Sulh Ceza Hakimliğine gönderilir.

3. İtiraz reddedilirse ne yapılmalıdır?

Cevap: İtirazın reddi tebliğ edildikten sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru yapılmalıdır.

4. Kararın kaldırılması ne kadar sürer?

Cevap: İtirazın kabul edilmesi halinde mahkeme kararı Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne (ESB) iletilir. ESB, 4 saat içinde engeli kaldırır.

5. Haber sitesinin tamamı kapatılabilir mi?

Cevap: Hukuken kural URL bazlı engellemedir. Sitenin tamamının kapatılması ölçülülük ilkesine aykırıdır ve itirazla kaldırılabilir.

6. Unutulma hakkı nedeniyle engellenen içeriğe itiraz edilebilir mi?

Cevap: Evet, içeriğin tarihi değeri, kamusal yararı ve güncelliği ispatlanarak karara itiraz edilebilir.

7. Avukatsız itiraz edilebilir mi?

Cevap: Hukuken mümkündür ancak Sulh Ceza hakimliklerinin katı içtihatları ve usul kuralları sebebiyle hak kaybına uğramamak için uzman bir hukukçudan destek alınması önerilir.

İLETİŞİM

Dijital Varlıklarınızı ve İtibarınızı 25 Yıllık Deneyimle Koruyun

Haksız erişim engelleme kararları ticari itibarınıza ve ifade özgürlüğünüze telafisi imkansız zararlar verebilir. Proaktif Hukuk ve Danışmanlık Bürosu olarak, 25 yılı aşkın tecrübemiz ve bilişim hukuku uzmanlığımızla itiraz ve AYM bireysel başvuru süreçlerinizi titizlikle yönetiyoruz. Hukuki durumunuzu değerlendirmek ve profesyonel randevu oluşturmak için hemen uzman ekibimizle iletişime geçin.