Günlük hayatta en sık karşılaşılan malvarlığına karşı suçların başında gelen hırsızlık suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında oldukça ağır yaptırımlara bağlanmıştır. Gerek basit haliyle TCK 141 gerekse daha ağır cezaları öngören nitelikli haliyle TCK 142 maddeleri, hırsızlık suçunun unsurlarını ve bu suçla karşı karşıya kalan fail veya mağdurun haklarını detaylıca düzenlemektedir. Özellikle 2026 yılı güncel infaz düzenlemeleri ve yargıtay kararları ışığında, hırsızlık suçunda tutuklama sınırı, etkin pişmanlık hükümleri ve HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) gibi teknik detaylar, davanın seyrini değiştiren hayati unsurlardır.
Bir hırsızlık soruşturması veya kovuşturması ile karşı karşıya kaldığınızda; suçun gece vakti işlenmesi, açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık veya konut dokunulmazlığının ihlali gibi yan suçlarla birleşmesi, alacağınız cezanın miktarını doğrudan etkilemektedir. Bu makalemizde, hırsızlık suçunun cezası ne kadar, sabıka kaydına işler mi, uzlaşma kapsamında mıdır ve adli para cezasına çevrilir mi gibi en çok merak edilen soruları, akademik derinlik ve pratik hukuk çözümleriyle ele alacağız.
Hukuki sürecinizi profesyonel bir zemin üzerine inşa etmek ve hak kaybına uğramamak için hırsızlık suçu savunma stratejileri ve güncel mevzuat detaylarını bilmek, özgürlüğünüzü korumanın ilk adımıdır.
Hırsızlık Suçu Nedir? (TCK 141)
Hırsızlık suçu, zilyedinin (elinde bulunduranın) rızası olmadan, başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alınmasıyla oluşmaktadır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 141. maddesinde düzenlenen bu suç, özünde bir "zilyetliğe karşı suç" niteliği taşımaktadır. Yani suçun oluşması için malın mutlaka "sahibinden" çalınması gerekmez; o an malı elinde bulunduran kişinin rızasının dışına çıkılması yeterlidir.
Hırsızlık suçuna dair en çok merak edilen teknik ayrıntılarıyla hırsızlık suçunun tanımı şu kriterlere dayanır:
Hırsızlık Suçunun Unsurları Nelerdir?
Bir eylemin hırsızlık olarak nitelendirilip ceza davasına konu edilebilmesi için şu dört temel unsurun bir arada bulunması gerekmektedir:
Hırsızlık Suçunda Fail ve Mağdur Hakları Nelerdir?
Hırsızlık suçuna ilişkin yürütülen soruşturma ve kovuşturma evrelerinde, tarafların kanunla korunan haklarını bilmesi sürecin kaderini belirlemektedir. İster şüpheli/sanık (fail) konumunda olun, ister malvarlığı zarara uğramış mağdur; hukuk sistemi her iki taraf için de adil yargılanma hakkı çerçevesinde çeşitli güvenceler sunar.
1. Şüpheli ve Sanık (Fail) Hakları
Hırsızlık suçlamasıyla karşı karşıya kalan bir kişinin, savunma hakkı kapsamında sahip olduğu temel haklar şunlardır:
2. Mağdur ve Müşteki Hakları
Hırsızlık eylemi nedeniyle malını kaybeden veya zarar gören kişilerin hakları şunlardır:
Hırsızlık dosyalarında, özellikle "malın değerinin azlığı" veya "zorunluluk hali" gibi savunmaların profesyonel bir avukat aracılığıyla sunulması, failin ceza almamasının veya en alt sınırdan ceza almasının anahtarıdır.
Hırsızlık Suçu Basit Hali (TCK 141) - Hırsızlık Suçu Nitelikli Hali (TCK 142)
Hırsızlık suçu, işleniş biçimine ve çalınan eşyanın bulunduğu yere göre iki ana kategoriye ayrılır. Kanun koyucu, suçun işlenmesini kolaylaştıran veya mağdurun korunmasızlığını suistimal eden durumları "nitelikli" sayarak daha ağır cezalar öngörmüştür.
1. Basit Hırsızlık Suçu ve Cezası (TCK 141)
Hırsızlık suçunun en temel halidir. Herhangi bir nitelikli unsur (gece vakti, kilit açma, kamu kurumu vb.) olmaksızın işlenen hırsızlık eylemlerini kapsamaktadır.
2. Nitelikli Hırsızlık Suçu ve Cezası (TCK 142)
Suçun, mağdurun mülkiyet hakkını korumasını zorlaştıran şartlar altında işlenmesidir. TCK 142 maddesinde düzenlenen bu haller, ceza alt sınırını ciddi oranda yükseltir.
En Sık Karşılaşılan Nitelikli Haller ve Cezaları:
Basit ve Nitelikli Hırsızlık Arasındaki Farklar Tablosu
|
Özellik |
Basit Hırsızlık (TCK 141) |
Nitelikli Hırsızlık (TCK 142) |
|
Cezası |
1- 3 Yıl Hapis |
5- 10 Yıl Hapis |
|
Uzlaşma |
Uzlaşmaya Tabidir |
Uzlaşmaya Tabi Değildir |
|
Tutuklama |
Genelde Tutuksuz Yargılama |
Tutuklama Oranı Çok Yüksek |
|
Örnek |
Açıkta bir bisikletin çalınması |
Balkondan tırmanarak girilmesi |
Elektrik, Doğalgaz ve Su Aboneliği Üzerinden Hırsızlık Suçu (Kaçak Kullanım)
Halk arasında sıklıkla "kaçak elektrik kullanımı" veya "su hırsızlığı" olarak adlandırılan eylemler, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 163. maddesinde "Karşılıksız Yararlanma" başlığı altında düzenlenmektedir. Geçmişte hırsızlık suçu kapsamında değerlendirilen bu fiiller, yapılan yasal düzenlemelerle hırsızlıktan ayrılmış ve kendine has bir ceza sistemi oluşturulmuştur.
Karşılıksız Yararlanma Suçu Nedir? (TCK 163/3)
Abonelik esasına göre çalışan; elektrik enerjisinin, suyun veya doğal gazın, tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde tüketilmesidir. Bu suçun oluşması için şu yöntemlerin kullanılması yaygındır:
Bu Suçun Hırsızlık Suçundan Farkı Nedir?
Hırsızlık suçunda bir malın "alınması" söz konusuyken; karşılıksız yararlanmada malın (enerjinin/suyun) tüketilmesi ve bu tüketimin miktarını ölçen mekanizmanın yanıltılması esastır. Bu ayrım, ceza miktarı ve hukuki sonuçlar açısından oldukça kritiktir.
Karşılıksız Yararlanma Suçunun Cezası ve Zararın Giderilmesi
TCK 163 uyarınca karşılıksız yararlanma suçunun cezası 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıdır. Ancak bu suç türünde sanık için çok önemli bir "kurtarıcı" yol bulunmaktadır:
"Kaçak kullanım" suçlamasıyla karşı karşıya kaldığınızda, bilirkişi raporuyla belirlenen tüketim miktarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığının denetlenmesi teknik bir hukuk bilgisidir. Hatalı hesaplanan borç miktarını ödemek yerine, itiraz süreçlerini başlatmak ve hak kayıplarına uğramamak için uzman desteğine başvurmak şarttır.
Hırsızlık Suçu ile Yağma Suçu (Gasp) Arasındaki Fark
Hukuk sistemimizde hırsızlık ve yağma suçları sıklıkla birbirine karıştırılsa da bu iki suç arasında "zor kullanma" ve "ceza miktarı" açısından uçurum bulunmaktadır. Kanunda "Gasp" olarak da bilinen Yağma Suçu (TCK 148), hırsızlıktan farklı olarak sadece malvarlığına karşı değil, aynı zamanda kişinin hürriyetine ve vücut bütünlüğüne karşı da işlenen bir suçtur.
İşte savunma stratejilerinde en çok kullanılan temel farklar:
1. Zorlama ve Tehdit Unsuru
2. Ceza Miktarları Arasındaki Uçurum
3. Uzlaşma ve İnfaz Rejimi
Tablo: Hırsızlık ve Yağma Suçunun Farkları
|
Özellik |
Hırsızlık Suçu |
Yağma (Gasp) Suçu |
|
Yöntem |
Gizlilik veya Rıza Dışılık |
Cebir (Şiddet) veya Tehdit |
|
Korunan Değer |
Mülkiyet Hakkı |
Mülkiyet + Vücut Bütünlüğü + Özgürlük |
|
Silah Kullanımı |
Nitelikli Hal |
Ağırlaştırılmış Müebbet Yakın Ceza |
|
Uzlaşma |
Mümkün (Basit Halde) |
Mümkün Değil |
Hırsızlık Suçunun Cezası Ne Kadar? 2026 Güncel Hapis ve Para Cezaları
2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan Türk Ceza Kanunu ve güncel infaz düzenlemeleri uyarınca, hırsızlık suçuna verilecek cezalar suçun işleniş biçimine göre kademeli olarak artmaktadır. Mahkeme, temel cezayı belirledikten sonra suçun "gece vakti" işlenmesi veya "malın değerinin azlığı" gibi unsurları dikkate alarak nihai kararı verir.
1. Temel Ceza Miktarları (TCK 141-142)
2. Cezayı Artıran Özel Haller (Ağırlaştırıcı Nedenler)
Hukuk sistemimizde hırsızlığın bazı koşullarda işlenmesi, failin daha fazla "toplumsal tehlike" arz ettiğini gösterir:
3. Cezayı Azaltan veya Kaldıran Nedenler (Hafifletici Nedenler)
Hâkim, aşağıdaki durumlarda cezada ciddi indirimler yapabilir veya hiç ceza vermeyebilir:
4. Adli Para Cezasına Çevirme ve Erteleme
|
Suçun Türü |
Alt Sınır |
Üst Sınır |
Kritik Durum |
|
Basit Hırsızlık |
1 Yıl |
3 Yıl |
Uzlaşma Mümkün |
|
Bina/Konut Hırsızlığı |
5 Yıl |
10 Yıl |
Gece vakti olursa %50 artar |
|
Kapkaç |
5 Yıl |
10 Yıl |
Bedenen ve ruhen kendini savunamayacak bireye karşıysa artar |
Hırsızlık Suçunda Ceza İndirimi Nasıl Uygulanır?
Hırsızlık suçlamasıyla yargılanan bir sanık için ceza miktarı kadar, bu cezayı düşürecek olan yasal indirim nedenleri de hayati önem taşımaktadır. Türk Ceza Kanunu, belirli koşulların varlığı halinde hâkime cezayı yarı oranında, hatta bazı durumlarda tamamen ortadan kaldıracak şekilde indirme yetkisi vermiştir.
İşte hırsızlık davasında ceza indirimi sağlayan temel mekanizmalar:
1. Etkin Pişmanlık İndirimi (TCK 168)
Hırsızlık suçunda ceza indirimi almanın en etkili yolu etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmaktır. Eğer fail, mağdurun uğradığı zararı aynen iade veya tazmin yoluyla giderirse cezasında ciddi indirim yapılmaktadır.
2. Malın Değerinin Azlığı İndirimi (TCK 145)
Eğer çalınan malın ekonomik değeri, günün şartlarına göre çok düşükse (örneğin; bir marketten sadece temel bir gıda maddesi çalınması), mahkeme şu iki karardan birini verebilir:
3. Malın Geçici Bir Süre Kullanılıp İade Edilmesi (Kullanma Hırsızlığı- TCK 146)
Eşyanın mal edinmek amacıyla değil de sadece kısa süreliğine kullanılıp geri verilmek üzere alınması durumunda "Kullanma Hırsızlığı" gündeme gelir. Bu durumda şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir. Ancak malın bir suç işlemek için kullanılmış olmaması gerekir.
4. Takdiri İndirim Nedenleri (TCK 62)
Halk arasında "iyi hal indirimi" olarak bilinen bu madde uyarınca; sanığın geçmişi, yargılama sürecindeki pişmanlığı ve mahkemedeki tutumu göz önüne alınarak verilecek ceza 1/6 oranında indirilir.
5. Teşebbüs İndirimi (TCK 35)
Hırsızlık eylemi failin elinde olmayan nedenlerle tamamlanamamışsa (örneğin; malı alırken yakalanmışsa), suç teşebbüs aşamasında kalmış sayılır. Bu durumda ceza, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre 1/4 ile 3/4 oranında indirilir.
|
İndirim Nedeni |
Uygulanan Oran |
Kritik Şart |
|
Soruşturmada Etkin Pişmanlık |
2/3'e kadar indirim |
İddianame öncesi ödeme |
|
Kovuşturmada Etkin Pişmanlık |
1/2'ye kadar indirim |
Karar öncesi ödeme |
|
Malın Değerinin Azlığı |
Tam indirim veya muafiyet |
Değerinin "cüz’i" olması |
|
İyi Hal İndirimi |
1/6 oranında indirim |
Duruşmadaki olumlu tutum |
Proaktif Hukuk Stratejisi: Etkin pişmanlıktan yararlanmak sadece "parayı ödemek" değildir. Zararın nasıl giderildiği, pişmanlığın mahkemeye nasıl sunulduğu ve ödeme zamanlaması ceza miktarını belirleyen en önemli unsurlardır.
Hırsızlık Suçunda Malın Değerinin Azlığı Nedeniyle Ceza İndirimi (TCK 145)
Hukuk sistemimizde hırsızlık suçuna ilişkin en önemli "kurtarıcı" maddelerden biri Türk Ceza Kanunu’nun 145. maddesidir. Bu madde, çalınan malın ekonomik değerinin düşüklüğü halinde hâkime cezada indirim yapma veya hiç ceza vermeme yetkisi tanır. Özellikle market hırsızlıkları veya düşük tutarlı eşyaların konu olduğu dosyalarda bu madde davanın seyrini tamamen değiştirmektedir.
Malın Değerinin Azlığı "Cüzziyet" Kriteri Nedir?
Yargıtay uygulamalarına göre; malın değerinin azlığı nedeniyle ceza verilmemesi için, çalınan eşyanın değerinin günün ekonomik koşullarına göre "objektif olarak çok düşük" olması gerekir. 2026 yılı ekonomik şartları gözetildiğinde; failin sadece ihtiyacı kadar olanı alması veya sembolik değeri olan bir eşyaya yönelmesi bu kapsamda değerlendirilmektedir.
Mahkemenin Verebileceği Kararlar ve Sonuçları
Hâkim, malın değerinin azlığını tespit ettiğinde dosyanın içeriğine göre şu iki yoldan birini seçer:
TCK 145 Hangi Durumlarda Uygulanır?
Proaktif Hukuk Notu: Malın değerinin azlığı savunması yapılırken sadece fatura fiyatı üzerinden gitmek yeterli değildir. Failin bu azlığı bilerek mi hareket ettiği ve eylemin neden "sosyal bir tehlike" oluşturmadığı hukuki argümanlarla desteklenmelidir. Özellikle dosyadaki bilirkişi raporuna bu yönde yapılacak teknik itirazlar, müvekkilin hapis cezası almasının önüne geçer.
Hırsızlık Suçunda Etkin Pişmanlık Hükümleri (TCK 168)
Hukuk sistemimiz, suç işlendikten sonra hatasını anlayıp mağdurun zararını gideren kişilere bir şans tanımaktadır. Hırsızlık suçunda etkin pişmanlık, çalınan malın geri verilmesi veya bedelinin ödenmesi durumunda cezada ciddi oranlarda indirim yapılmasını sağlayan bir kurumdur.
Etkin Pişmanlık İndirimi Hangi Aşamada Uygulanır?
Zararın giderildiği zaman dilimi, yapılacak indirim oranını doğrudan etkiler. Bu nedenle hızlı aksiyon almak müvekkilin özgürlüğü için kritiktir:
Etkin Pişmanlıktan Yararlanmanın Şartları
Etkin Pişmanlık ve Adli Sicil (Sabıka)
Etkin pişmanlık tek başına suçun işlenmediği anlamına gelmez; bir ceza indirimidir. Ancak bu indirim sayesinde ceza 2 yılın altına düşerse, sanık hakkında HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararı verilmesi ve sicilin korunması mümkün hale gelir.
Proaktif Hukuk Stratejisi: Etkin pişmanlık sadece parayı ödemek değildir. Ödemenin hangi aşamada yapıldığına dair makbuzların dosyaya sunulması, mağdurun rızasının tutanağa geçirilmesi ve pişmanlık iradesinin mahkemede doğru kelimelerle ifade edilmesi gerekmektedir. Yanlış zamanda yapılan ödeme, hakkınız olan %66'lık indirimi %50'ye düşürebilmektedir.
Hırsızlık Suçunda Şahsi Cezasızlık ve Akrabalık İlişkisi (TCK 167)
Hırsızlık suçunun belirli akrabalar arasında işlenmesi durumunda, kanun koyucu aile bağlarının korunması amacıyla fail hakkında ya hiç ceza verilmemesini ya da cezada indirim yapılmasını öngörmektedir. Bu durum, suçun niteliğini değiştirmese de failin alacağı cezayı doğrudan etkileyen "şahsi" bir sebeptir.
1. Tam Cezasızlık Gerektiren Haller (TCK 167/1)
Hırsızlık suçunun aşağıda belirtilen kişiler arasında işlenmesi durumunda fail hakkında cezaya hükmolunmaz. Yani eylem suç teşkil etse de fail hapis cezası almaz:
2. Cezada İndirim Gerektiren Haller (TCK 167/2)
Eğer hırsızlık suçu şu kişiler arasında işlenirse, şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında (%50) indirilir:
3. Şikâyet ve Uzlaşma Detayı
Akrabalık ilişkisinin olduğu hırsızlık dosyalarında suçun takibi kural olarak şikâyete bağlıdır. Mağdur olan akraba şikâyetinden vazgeçerse dava düşmektedir. Bu durum, "Hırsızlık suçu şikâyete tabi değildir" kuralının en önemli istisnasıdır.
|
Akrabalık Derecesi |
Ceza Durumu |
Takip Şartı |
|
Eş, Anne, Baba, Çocuk |
Ceza Verilmez |
Şikâyete Tabi |
|
Kardeş, Amca, Hala, Dayı, vb. |
%50 İndirim Uygulanır |
Şikâyete Tabi |
|
Yabancı Kişiler |
Tam Ceza Uygulanır |
Şikâyete Tabi Değil |
Akrabalar arası hırsızlık dosyalarında, taraflar arasındaki husumetin boyutu ve akrabalık bağının nüfus kayıtlarıyla ispatı çok kritiktir. Bazen "üvey" akrabalıklar veya "resmi olmayan" birliktelikler bu maddenin kapsamı dışında kalabilmektedir. Bu ince çizgi, sanığın hapis yatıp yatmayacağını belirleyen en temel unsurdur.
Hırsızlık Suçunda HAGB, Cezanın Ertelenmesi ve Adli Para Cezası
Hırsızlık suçlamasıyla yargılanan ve hakkında mahkûmiyet kararı verilen bir sanık için en kritik soru, bu cezanın fiilen cezaevinde infaz edilip edilmeyeceğidir. Türk Ceza Kanunu ve CMK, sanığın geçmişi ve suçun niteliğine göre cezayı "yumuşatan" üç ana mekanizma sunar.
1. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
Hırsızlık davası sonucunda verilen ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis cezası ise mahkeme HAGB kararı verebilmektedir.
2. Cezanın Ertelenmesi (TCK 51)
HAGB'den farklı olarak cezanın ertelenmesinde mahkeme bir mahkûmiyet hükmü kurar ancak bu cezanın cezaevinde infaz edilmemesine karar vermektedir.
3. Adli Para Cezasına Çevirme (TCK 50)
Kısa süreli hapis cezaları (1 yıl ve altı), suçlunun kişiliği ve ekonomik durumu göz önüne alınarak adli para cezasına çevrilebilmektedir.
Karşılaştırma Tablosu: HAGB – Cezanın Ertelenmesi – Adli Para Cezası
|
Özellik |
HAGB |
Cezanın Ertelenmesi |
Adli Para Cezası |
|
Sicile İşler Mi? |
Hayır (Özel kayıt) |
Evet |
Evet |
|
Zarar Giderme Şartı |
Zorunlu |
Mahkemenin takdirinde |
Uygulanabilir |
|
Hapse Girme Riski |
5 yıl içinde suç işlenirse var |
Denetim süresinde suç işlenirse var |
Ödenmezse hapse çevrilir |
HAGB kararı için "zararın giderilmesi" ön şarttır. Ancak her zararı gideren otomatik olarak HAGB alamaz; sanığın mahkemedeki duruşu ve savunma stratejisi hâkimin kanaatini belirler. Özellikle "sabıkanın temiz kalması" müvekkilin gelecekteki memuriyet veya özel sektör kariyeri için en önemli kazanımdır.
Hırsızlık Suçunda Uzlaşma Mümkün Mü?
Uzlaşma, suçun mağduru ile failinin, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak uyuşmazlığı mahkeme dışında çözmesidir. Ancak hırsızlık suçunun her türü uzlaşma kapsamında değildir. Bu ayrım, davanın devam edip etmeyeceğini belirleyen en kritik çizgidir.
1. Basit Hırsızlık Suçu (TCK 141) ve Uzlaşma
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca; Hırsızlık suçunun basit hali (TCK 141) uzlaşma kapsamındadır. * Eğer suçun nitelikli hallerinden biri söz konusu değilse, dosya önce Uzlaştırma Bürosuna gönderilir.
2. Nitelikli Hırsızlık Suçu (TCK 142) ve Uzlaşma
Hırsızlık suçunun nitelikli halleri (evden, iş yerinden, gece vakti, kilit açarak vb.) uzlaşma kapsamında değildir. * Nitelikli hırsızlık suçlarında mağdur "ben şikâyetimi geri çekiyorum, uzlaştık" dese dahi kamu davası düşmez.
3. Diğer Hırsızlık Türlerinde Durum
|
Suç Tipi |
Uzlaşma Durumu |
Sonuç |
|
Basit Hırsızlık (TCK 141) |
VAR |
Dosya kapanır, sicil temiz kalır. |
|
Nitelikli Hırsızlık (TCK 142) |
YOK |
Yargılama devam, ceza indirimi olabilir. |
|
Akrabalar Arası Hırsızlık |
VAR |
Şikâyete bağlı olduğu için uzlaşma önceliklidir. |
Uzlaşma görüşmeleri sırasında teklif edilen bedel veya şartlar, failin suç kabulü olarak değerlendirilmemelidir. Ancak doğru yönetilmeyen bir uzlaşma süreci, failin aleyhine delil teşkil edebilecek beyanlar içerebilir. Basit bir hırsızlık dosyasının "uzlaşma" ile sicile işlemeden kapatılması, profesyonel bir müzakere yönetimi gerektirmektedir.
Hırsızlık Suçunda Tutuklama Olur mu?
Hırsızlık suçlamasıyla başlatılan bir soruşturmada, şüphelinin yargılama sonuna kadar cezaevinde kalıp kalmayacağı (tutukluluk hali), suçun niteliğine ve delillerin durumuna bağlıdır. Hukuk sistemimizde tutuklama bir ceza değil, bir **"koruma tedbiri"**dir; ancak hırsızlık suçunun bazı türlerinde mahkemeler tutuklama kararı vermeye oldukça meyillidir.
1. Basit Hırsızlıkta Tutuklama (TCK 141)
Basit hırsızlık suçunun cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olduğu için, bu suç türünde tutuklama kararı verilmesi istisnadır.
2. Nitelikli Hırsızlıkta Tutuklama (TCK 142)
Nitelikli hırsızlık (evden, iş yerinden, gece vakti veya kilit açarak işlenenler), CMK 100 maddesinde yer alan ve "Katalog Suçlar" arasında sayılmasa da, ceza alt sınırının 5 yıl olması nedeniyle tutuklama riskinin en yüksek olduğu suçlardandır.
3. Tutuklamaya İtiraz ve Serbest Kalma Süreci
Tutuklama kararı verildiğinde, bu karara karşı 7 gün içinde itiraz etme hakkı mevcuttur. İtirazda;
|
Suçun Niteliği |
Tutuklama İhtimali |
Alternatif Tedbir |
|
Basit Hırsızlık |
Düşük |
Adli Kontrol / Serbest |
|
Konut/İş Yeri Hırsızlığı |
Yüksek |
Tutuklu Yargılama |
|
Gece Vakti Hırsızlık |
Çok Yüksek |
Tutuklu Yargılama |
|
Market Hırsızlığı |
Çok Düşük |
İfade sonrası serbest |
: Tutuklama istemiyle hakimliğe sevk edilen bir şüpheli için en kritik savunma anı, Sulh Ceza Hakimliğindeki sorgu anıdır. Burada yapılacak "ölçülülük" savunması, yani tutuklama yerine adli kontrolün yeterli olacağının hukuki argümanlarla kanıtlanması, müvekkilin özgürlüğüne kavuşmasını sağlar.
Hırsızlık Suçunda Şikâyet Süresi Var Mı?
Hukuk sistemimizde suçlar "takibi şikâyete bağlı olanlar" ve "resen (savcılıkça kendiliğinden) soruşturulanlar" olarak ikiye ayrılır. Hırsızlık suçu, kural olarak takibi şikâyete bağlı bir suç değildir. Bu durum, mağdur şikâyetçi olmasa bile devletin bu suçu soruşturacağı ve cezalandıracağı anlamına gelir.
1. Genel Kural: Şikâyet Şartı Yoktur
Hırsızlık suçunun ister basit hali (TCK 141), ister nitelikli hali (TCK 142) olsun; suçun işlendiği savcılık veya emniyet birimleri tarafından öğrenildiği andan itibaren soruşturma kendiliğinden başlar.
2. İstisna: Şikâyete Tabi Olan Hırsızlık Halleri
Bazı özel durumlarda hırsızlık suçunun takibi şikâyete bağlıdır. Bu hallerde 6 aylık şikâyet süresi geçerlidir:
3. İhbar ve Şikâyet Arasındaki Fark
Hırsızlık mağduru olduğunuzda yaptığınız başvuru hukuken bir "ihbar" niteliğindedir. Mağdurun "davacı değilim" demesi failin ceza almasını engellemez; ancak failin mağdurun zararını giderip gidermediği (etkin pişmanlık) noktasında mağdurun beyanı hâkimin takdirinde büyük rol oynar.
|
Suç Türü |
Şikâyete Tabi Mi? |
Vazgeçme Davayı Düşürür Mü? |
|
Basit Hırsızlık |
Hayır (Resen) |
Hayır |
|
Konut/Gece Vakti Hırsızlık |
Hayır (Resen) |
Hayır |
|
Kullanma Hırsızlığı |
Evet |
Evet |
|
Ayrı Yaşayan Kardeşten Çalma |
Evet |
Evet |
Hırsızlık Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?
Hırsızlık suçlamasıyla açılan bir davanın hangi mahkemede görüleceği, suçun niteliğine ve işleniş şekline göre belirlenir. Yanlış mahkemede açılan veya takip edilen davalar, usul hataları nedeniyle sürecin uzamasına neden olabilmektedir.
1. Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi
Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca, hırsızlık suçunun hem basit hali (TCK 141) hem de nitelikli halleri (TCK 142) için görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi'dir.
2. Yetkili Mahkeme: Suçun İşlendiği Yer Mahkemesi
Ceza hukukunda genel yetki kuralı geçerlidir. Hırsızlık suçunda yetkili mahkeme, suçun işlendiği yer mahkemesidir.
3. Karşılıksız Yararlanma Suçunda Görev
Elektrik, su ve doğalgaz hırsızlığı olarak bilinen "Karşılıksız Yararlanma" suçlarında da görevli mahkeme yine Asliye Ceza Mahkemesi'dir. Ancak bu davalarda bilirkişi raporlarının teknik niteliği nedeniyle süreç daha çok "zararın hesabı" üzerinden ilerlemektedir.
|
Suç Türü |
Görevli Mahkeme |
Yetkili Mahkeme |
|
Basit Hırsızlık (TCK 141) |
Asliye Ceza Mahkemesi |
Suçun İşlendiği Yer |
|
Nitelikli Hırsızlık (TCK 142) |
Asliye Ceza Mahkemesi |
Suçun İşlendiği Yer |
|
Yağma (Gasp- TCK 148) |
Ağır Ceza Mahkemesi |
Suçun İşlendiği Yer |
Mahkemenin görev ve yetki alanı, savunma stratejisinin ilk basamağıdır. Özellikle suç vasfının değişme ihtimali olan dosyalarda (Örneğin: Hırsızlık mı Yağma mı?), davanın Ağır Ceza Mahkemesi'ne taşınması veya tam tersi durumlar sanığın özgürlüğü üzerinde doğrudan etkilidir. Görevsizlik veya yetkisizlik itirazlarının süresinde yapılması, hak kayıplarının önüne geçer.
Hırsızlık Suçunda Dava ve Ceza Zamanaşımı Süresi (2026)
Hukuk sistemimizde "zaman", hem devletin cezalandırma yetkisini hem de kesinleşmiş cezaların infazını sınırlayan bir unsurdur. Hırsızlık suçunda zamanaşımı; dava zamanaşımı (davanın açılması veya bitirilmesi gereken süre) ve ceza zamanaşımı (kesinleşen hapis cezasının infaz edilebileceği süre) olarak ikiye ayrılmaktadır.
1. Dava Zamanaşımı Süresi
Dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren başlar. Bu süre içinde dava açılmaz veya açılmış olan dava sonuçlandırılmazsa, devletin cezalandırma hakkı düşer ve dosya kapanmaktadır.
2. Ceza Zamanaşımı Süresi
Ceza zamanaşımı, mahkeme kararı kesinleştikten sonra işlemeye başlar. Eğer hükümlü bu süre içinde yakalanmaz veya ceza infaz edilmezse, ceza artık infaz edilemez hale gelmektedir.
2026 Güncel Zamanaşımı Tablosu
|
Suçun Türü |
Dava Zamanaşımı |
Ceza Zamanaşımı |
|
Basit Hırsızlık (TCK 141) |
8 Yıl |
10 Yıl |
|
Nitelikli Hırsızlık (TCK 142) |
15 Yıl |
20 Yıl |
|
Karşılıksız Yararlanma |
8 Yıl |
10 Yıl |
Zamanaşımı sürelerinin hesaplanması, davanın görüldüğü mahkemede yapılacak en kritik "usuli" savunmadır. Özellikle eski tarihli dosyalarda, zamanaşımını kesen işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı incelenmelidir. Eğer zamanaşımı dolmuşsa, mahkemenin esasa girmeden "Düşme Kararı" vermesi gerekir ki bu, sanık için en hızlı ve kesin kurtuluş yoludur.
Açıkta Bırakılan Eşya Hırsızlık Suçunu Oluşturur Mu?
Hukuk sistemimizde bir eşyanın nerede ve ne şekilde bırakıldığı, o eşyanın çalınması durumunda verilecek cezanın miktarını doğrudan etkiler. Halk arasında "nasılsa dışarıdaydı" denilerek yapılan savunmalar, kanun önünde genellikle beklenen sonucu vermez. Açıkta bırakılan eşya üzerinde işlenen hırsızlık eylemi, TCK 142/1-e maddesi uyarınca "Nitelikli Hırsızlık" sayılmaktadır.
1. Adet Gereği Açıkta Bırakılan Eşya Nedir?
Her eşyanın kilitli bir alanda tutulması mümkün olmayabilir. Toplumsal yaşamda bazı eşyaların dışarıda bırakılması "adet" haline gelmiştir. Bu eşyalar sahipsiz değil, "kamu güvenine terk edilmiş" eşyalardır. Örnekler:
2. Ceza Miktarı Neden Daha Ağırdır?
Eğer bir eşya kilitli olmayan ancak "herkesin erişebileceği" bir yerde bırakılmışsa, devlet bu eşyayı korumasız kabul eder ve ona el uzatılmasını daha ağır cezalandırır.
3. "Kaybedilmiş Eşya" ile Karıştırmayın!
Açıkta bırakılan eşya hırsızlığı ile "Kaybedilmiş veya Hataen Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf" (TCK 160) suçu karıştırılmamalıdır.
Açıkta bırakılan eşya dosyalarında savunma, eşyanın "adet gereği" orada olup olmadığı üzerine kurulmalıdır. Eğer söz konusu eşya herkesin kullanımına açık, sahipsiz görünümlü veya sahibi tarafından terk edilmiş bir izlenim veriyorsa, suçun vasfı değiştirilerek ceza miktarı ciddi oranda düşürülebilir. Özellikle "hataen alma" savunmalarının delillerle desteklenmesi beraat yolunu açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hırsızlık Suçu Nasıl Oluşur?
Hırsızlık suçu; başkasına ait taşınır bir malın, sahibinin rızası olmaksızın, kendisine veya bir başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alınmasıyla oluşmaktadır. Suçun oluşması için "zilyetliğin" (elinde bulundurma hakkının) ihlal edilmesi yeterlidir.
2026 Yılı Hırsızlık Suçu Cezası Ne Kadar?
Basit Hırsızlık: 1 yıldan 3 yıla kadar hapis.
Nitelikli Hırsızlık (Ev, İş yeri, Gece vakti): 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
Gece vakti işlenen hırsızlıklarda ceza yarı oranında arttırılmaktadır.
İlk Kez Hırsızlık Yapan Kişi Ceza Alır Mı?
Evet, ceza alır; ancak ilk kez suç işleyen ve sabıkası temiz olan kişiler için hukuk sistemi daha esnektir. Eğer verilen ceza 2 yılın altındaysa ve mağdurun zararı giderilmişse, HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararı verilerek kişinin hapse girmemesi ve sicilinin temiz kalması sağlanabilmektedir.
Hırsızlık Suçu Sabıka Kaydına İşler Mi?
Mahkeme tarafından verilen hapis veya adli para cezası kesinleştiğinde sabıka kaydına işler. Ancak HAGB kararı verilirse, bu durum genel adli sicil kaydında (sabıkada) görünmez, sadece hâkim ve savcıların görebileceği özel bir sistemde tutulmaktadır.
Hırsızlık Suçu Sicilden Silinir Mi?
Evet, belirli şartlar altında silinebilir. Ceza infaz edildikten sonra (veya erteleme süresi dolduktan sonra) Adli Sicil Kanunu hükümlerine göre sicilden silinerek arşiv kaydına alınması için talepte bulunulabilir. Yüz kızartıcı suçlar kapsamında olduğu için arşiv kaydından silinme süreleri daha uzundur.
Hırsızlık Suçunda Para Cezasına Çevrilme Mümkün Mü?
Sadece 1 yıl ve altında kalan hapis cezaları adli para cezasına çevrilebilir. Basit hırsızlık suçunda bu mümkündür; ancak ceza alt sınırı 5 yıl olan nitelikli hırsızlık suçlarında ceza indirimiyle 1 yılın altına düşülmedikçe para cezasına çevrilme yapılamaz.
Market Hırsızlığında Ceza Ne Olur?
Market hırsızlığı genellikle "Bina içinde muhafaza altına alınmış eşya" kapsamına girdiği için nitelikli hırsızlık sayılır. Ancak çalınan ürünün değeri çok düşükse (Örn: bir paket bisküvi), TCK 145 (Malın değerinin azlığı) maddesi uyarınca cezada indirim yapılabilir veya hiç ceza verilmeyebilir.
Güveni Kötüye Kullanma ile Farkı Nedir?
Hırsızlıkta mal, sahibinin rızası dışında alınır. Güveni Kötüye Kullanma suçunda ise mal, sahibinin rızasıyla (emanet olarak) faile teslim edilmiştir; ancak fail malı geri vermeyerek veya kendi malıymış gibi kullanarak suçu işler.
Telefon Çalmanın Cezası Nedir?
Telefonun nereden çalındığı önemlidir: