KONKORDATO NEDİR?

KONKORDATO NEDİR?

Konkordato; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 285 ve devamı maddelerinde düzenlenen, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan dürüst borçluları korumayı ve alacaklıların alacaklarını adil bir ödeme planı ve tasfiye dengesi dahilinde tahsil etmelerini amaçlayan hukuki bir kurumdur. İflasın ağır sonuçlarını ortadan kaldırmayı hedefleyen bu müessese, borçlu ile alacaklılar arasında mahkeme denetimi ve tasdiki altında akdedilen bağlayıcı bir yapılandırma anlaşmasıdır.

Uygulamada ve ticaret sahasında en sık düşülen yanılgı, konkordatonun borçları tamamen tasfiye eden bir borçtan kaçış müessesesi olarak algılanmasıdır. Aksine konkordato, ticari işletmenin finansal röntgeninin çekilerek borçların indirim (tenzilat), vade uzatımı (vade) veya her ikisi kombine edilerek nakit akışına uygun biçimde yeniden taksitlendirilmesini sağlayan kamusal bir tasfiye ve iyileştirme rejimidir.

2. İFLAS ERTELEME İLE KONKORDATO ARASINDAKİ TEMEL FARK VE MEVZUAT DEĞİŞİKLİKLERİ

7101 sayılı Kanun ile hukuk sistemimizden tamamen kaldırılan "İflasın Ertelenmesi" müessesesi ile Konkordato sıkça karıştırılmaktadır. İflas ertelemede kontrol büyük oranda borçlu şirkette kalmaktayken, mevcut konkordato rejiminde alacaklıların ve mahkemece atanan konkordato komiserinin belirleyici otoritesi bulunmaktadır.

3. KİMLER KONKORDATO İLAN EDEBİLİR? ŞAHIS VE SERMAYE ŞİRKETLERİ AYRIMI

İİK m. 285/1 uyarınca, borçlarını ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında olan her borçlu konkordato talebinde bulunabilir. Kanun koyucu bu hakkı sadece tüzel kişilere tanımamıştır:

• Sermaye Şirketleri ve Kooperatifler (A.Ş., Ltd. Şti., Kooperatifler): En yaygın başvuru grubudur.
• Şahıs Şirketleri (Kollektif ve Komandit Şirketler): Şirket tüzel kişiliği veya ortaklar münferiden başvurabilir.
• Tacir Olmayan Gerçek Kişiler: Şahsi borçları nedeniyle borç batağında olan ve tacir sıfatı taşımayan bireyler de konkordato hükümlerinden yararlanabilir.
• Alacaklılar: İflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, borçlu hakkında konkordato sürecinin başlatılmasını Asliye Ticaret Mahkemesinden talep edebilir (İİK m. 285/2).

4. KONKORDATO BAŞVURU ŞARTLARI VE GEREKLİ BELGELER (İİK M. 286)

Mahkemeye sunulacak dosyanın eksiksiz olması dava şartıdır. İİK m. 286 uyarınca başvuru dilekçesine eklenmesi zorunlu olan belgeler şunlardır:

• Konkordato Ön Projesi: Borçların hangi oranda veya vadede ödeneceğini, nakit akışının nasıl sağlanacağını gösteren detaylı plan.
• Mali Durum Belgeleri: Son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu ve ticari defterlerin özetleri.
• Alacaklılar ve Alacak Miktarları Listesi: Tüm alacaklıların isim, adres ve alacak tutarlarını içeren imzalı cetvel.
• Karşılaştırma Tablosu: Borçlunun iflas etmesi halinde alacaklıların eline geçecek miktar ile konkordato ön projesinin kabulü halinde geçecek miktarı kıyaslayan cetvel.
• Makul Güvence Veren Bağımsız Denetim Raporu: (Not: İİK m. 286/2 uyarınca mikro ve küçük ölçekli işletmeler ile tacir olmayan gerçek kişiler bu raporu sunmaktan muaftır; bu kişiler sadece mali müşavir onaylı finansal tablolarını sunarlar.)

5. KONKORDATO ÖN PROJESİ VE FİNANSAL YAPI İNCELEMESİ

Konkordato ön projesi, davanın omurgasını oluşturur. Yüzeysel, soyut vaatler içeren veya işletmenin reel nakit akışıyla uyuşmayan projeler Asliye Ticaret Mahkemeleri tarafından doğrudan reddedilir.

Konkordato taleplerinin reddedilmesindeki en yaygın usul ve esas hatası, ön projenin somut mali verilerden yoksun salt bir borç öteleme planı olarak hazırlanmasıdır. Başarılı bir ön projede; atıl özkaynakların satışı, sermaye artırımı, maliyet azaltıcı operasyonel tedbirler ve ciro artış projeksiyonları somut verilerle ve bağımsız denetim raporuyla desteklenerek mahkemeye sunulmalıdır.

6. GEÇİCİ MÜHLET KARARI, SÜRESİ VE HUKUKİ SONUÇLARI

İİK m. 287 uyarınca, mahkeme İİK m. 286’da sayılan belgelerin eksiksiz sunulduğunu tespit ettiğinde derhal geçici mühlet kararı verir ve borçlunun malvarlığının korunması için gerekli tedbirleri alır.

• Geçici Mühlet Süresi: İlk aşamada 3 ay olarak verilir.
• Uzatma Süresi: Borçlunun veya geçici komiserin talebiyle, zorunlu hallerde 2 ay daha uzatılabilir. Geçici mühletin toplam süresi en fazla 5 aydır.
• Hukuki Sonucu: Geçici mühlet, kesin mühletin tüm hukuki sonuçlarını doğurur. Borçlu aleyhine başlatılmış takipler durur, yeni icra takibi yapılamaz.

7. KESİN MÜHLET KARARI VE ŞİRKET YÖNETİMİNE ETKİLERİ

Geçici mühlet içinde komiserin sunduğu olumlu rapor ve projenin başarıya ulaşma imkanının muhtemel görülmesi halinde mahkeme 1 yıllık Kesin Mühlet kararı verir. Güçlüklerin aşılması için bu süre en fazla 6 ay uzatılabilir (İİK m. 289).

Kesin mühlet döneminde şirket kural olarak işlerine devam eder; ancak İİK m. 297 uyarınca borçlu:

• Mahkemenin izni olmadan rehin tesis edemez,
• Kefil olamaz, taşınmazlarını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez, bunların üzerinde ayni hak tesis edemez ve bunları takyit edemez,
• İvazsız (karşılıksız) tasarruflar ve bağışlar yapamaz.

Aksi takdirde yapılan işlemler hükümsüzdür ve mahkeme borçlunun tasarruf yetkisini tamamen kaldırıp yönetimi komisere devredebilir.

8. KONKORDATO KOMİSERİ VE ALACAKLILAR KURULUNUN GÖREV VE YETKİLERİ

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte borçlunun ölçeğine ve alacaklı sayısına göre bir veya üç kişiden oluşan Konkordato Komiseri heyeti atar.

• Konkordato Komiseri: Şirket faaliyetlerini denetler, ön projenin gerçekleşme imkanını sürekli inceler, mahkemeye ara raporlar sunar ve alacaklılar toplantısını organize eder.
• Alacaklılar Kurulu: Mahkemece gerekli görülürse kesin mühlet kararı ile oluşturulur. Hukuki ve finansal niteliği farklı alacaklı gruplarını temsil eder, komiserin faaliyetlerine nezaret eder ve mahkemeye görüş bildirir.

9. MÜHLETİN ALACAKLILAR VE İCRA TAKİPLERİ BAKIMINDAN SONUÇLARI

Geçici ve kesin mühlet kararlarının ilan edilmesiyle birlikte alacaklılar bakımından şu koruma koridoru oluşur:

• İcra Takipleri Durur: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamındaki kamu alacakları dahil hiçbir takip yürütülemez, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları uygulanmaz (İİK m. 294).
• Faiz İşlemesi: Tasdik projesinde aksi öngörülmemişse veya alacak rehinle temin edilmemişse mühlet kararı ile birlikte faiz işlemesi durur.
• Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler: Mühlet kararı nedeniyle icra takibi yapması veya başlamış takiplere devam etmesi engellenen alacaklılar bakımından zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez (İİK m. 294/4).
• İstisnalar: İİK m. 206 birinci sırada yer alan işçi alacakları ve nafaka alacakları için mühlet içinde de haciz yoluyla takip yapılabilir.

10. REHİNLİ VE İPOTEKLİ ALACAKLARIN KONKORDATO SÜRECİNDEKİ DURUMU

İİK m. 295 ve m. 308/h hükümleri çerçevesinde, rehinle temin edilmiş alacaklar genel koruma kalkanından kısmen ayrılır.

Rehinli alacaklılar, mühlet esnasında teminatın paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatabilir veya başlamış takiplere devam edebilirler. Ancak, teminatlı malın satışı gerçekleştirilemez ve muhafaza tedbiri uygulanamaz. Ayrıca borçlu, rehinli alacaklılarla mühlet süresince anlaşma (müzakere) zeminini aramakla yükümlüdür.

11. ALACAKLILAR TOPLANTISI VE ÇİFTE NİSAP (ALACAK VE NÜFUS ÇOĞUNLUĞU) HESAPLAMASI

Konkordato projesinin kabul edilmiş sayılması için İİK m. 302’de öngörülen çifte nisapların birinin sağlanması şarttır:

• Birinci Alternatif Nisap: Kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını (1/2) aşan çoğunluk, VEYA
• İkinci Alternatif Nisap: Kaydedilmiş alacaklıların en az 1/4’ünü ve alacakların en az 2/3’ünü aşan çoğunluk.

Oylama sürecinde yapılan kritik hata, yalnızca alacak tutarının çoğunluğuna odaklanarak kaydedilmiş alacaklı sayısının (nüfus nisabı) stratejik etkisini göz ardı etmektir. Küçük alacaklıların sayıca çokluğu, projeyi kilitleyebilecek stratejik bir güç oluşturur.

12. MAHKEME TARAFINDAN KONKORDATONUN TASDİKİ ŞARTLARI VE YARGITAY KRİTERLERİ

Alacaklılar toplantısında kabul edilen proje, Asliye Ticaret Mahkemesinin tasdik kararı ile hukuki geçerlilik kazanır. İİK m. 305 uyarınca mahkemenin aradığı temel şartlar:

• Teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması (dürüst borçlu kriteri),
• Kanuni nisapların tam olarak sağlanmış olması,
• Alacaklıların eline geçecek tutarın iflas halinde elde edecekleri tutardan fazla olması,
• Gerekli teminatların gösterilmiş olması,
• Harç ve giderlerin depolanması.

Yargıtay’ın konkordato uyuşmazlıklarına bakan ilgili hukuk dairelerinin yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere; mahkeme, sadece şekil şartlarını incelemekle yetinemez, projenin "gerçekleşebilirliğini" (öngörülen satışların ve nakit akışının hayatın olağan akışına uygunluğunu) re'sen araştırmak zorundadır.

13. KONKORDATONUN TASDİK EDİLMEMESİ, FESHİ VE İFLASIN AÇILMASI

Projenin kanuni şartları taşımaması, nisabın sağlanamaması veya borçlunun dürüst davranmadığının tespiti durumunda mahkeme konkordato talebini reddeder.

• Doğrudan İflas Kararı: Borçlunun iflasa tabi kişilerden olması ve borç ödeme kabiliyetini tamamen yitirmiş (müflis) durumda bulunması halinde mahkeme, reddiyle birlikte borçlunun iflasına karar verir (İİK m. 308).
• Kısmi veya Tam Fesih: Tasdik edilen projeye uymayan borçluya karşı alacaklılar, kendileri bakımından konkordatonun feshini isteyebileceği gibi; kötü niyet halinde konkordatonun tamamen feshi ve iflas talep edilebilir.

14. UYGULAMADA SIK YAPILAN HATALAR

İcra ve iflas hukuku pratiğinde, konkordato sürecinde borçlu ve alacaklı tarafların en sık karşılaştığı usuli hatalar şunlardır:

• Matbu Finansal Raporlarla Başvuru: Şirketin reel durumunu yansıtmayan kopyala-yapıştır bağımsız denetim raporları geçici mühletin uzatılması aşamasında mahkemece elenmektedir.
• Komiser Onayı Olmadan Yapılan Tasarruflar: Geçici veya kesin mühlet içinde komiserin haberi olmadan atılan imzalar ve devirler sakattır; borçlunun yönetim hakkının tamamen elinden alınmasına yol açar.
• Alacak İhbar Sürelerini Kaçırmak: Alacaklıların, ilan edilen süreler içinde alacaklarını konkordato komiserine usulüne uygun belgelerle ihbar etmemesi durumunda oy hakkını kaybetme riski doğmaktadır.

ÖZET

Konkordato, borçlarını ödemekte zorlanan dürüst borçluların, alacaklılarıyla mahkeme denetiminde anlaşarak borçlarını indirimli veya vadeli olarak ödemesini sağlayan hukuki bir yapılandırma müessesesidir. Geçici ve kesin mühlet kararları ile icra takipleri durdurulur; şirket faaliyetlerini koruma altında sürdürür.

SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

1. Konkordato mühleti içinde şirket aleyhine haciz yapılabilir mi?

Hayır, İİK m. 294 gereğince geçici ve kesin mühlet süresince kamu alacakları dahil borçlu aleyhine hiçbir icra takibi yapılamaz, başlamış takipler durur ve haciz uygulanamaz.

2. İşçi alacakları konkordato korumasından etkilenir mi?

İİK m. 206 birinci sırada yer alan işçi alacakları ile nafaka alacakları konkordato takipsizlik kuralının istisnasıdır. İşçiler mühlet esnasında da haciz yoluyla icra takibi yapabilir.

3. Konkordato ilan eden şirketteki çek ve senetlerin durumu ne olur?

Mühlet kararından önce keşide edilmiş çek ve senetler için icra takibi yapılamaz. Ancak keşideci dışındaki cirantaların hukuki sorumluluğu devam eder; alacaklılar cirantalara başvurabilir.

4. Şahıs şirketleri veya gerçek kişiler konkordatoya başvurabilir mi?

Evet, İİK m. 285 uyarınca tacir olma şartı aranmaksızın şahıs şirketleri ve borç batağındaki gerçek kişiler de konkordato talebinde bulunabilir.

5. Konkordato süreci en fazla ne kadar sürer?

Geçici mühlet (en fazla 5 ay) ve kesin mühlet (en fazla 1,5 yıl) olmak üzere mahkeme aşaması azami 23 ay sürer. Tasdik sonrası ödeme planı ise projede belirlenen vadeye yayılır.

6. Konkordato komiseri şirketi doğrudan yönetir mi?

Kural olarak şirket yönetimi borçluda kalır, komiser nezaret eder. Ancak mahkeme gerekli görürse bazı işlemlerin komiser onayına bağlanmasına veya yönetimin tamamen komisere devredilmesine karar verebilir.

PROFESYONEL HUKUKİ DANIŞMANLIK

Konkordato süreci; finansal analiz, derin mevzuat bilgisi ve duruşma tecrübesinin milimetrik bir dengede birleştirilmesini gerektiren son derece hassas bir hukuki süreçtir. Yapılacak en küçük usul hatası veya eksik hazırlanan bir ön proje, telafisi imkansız olan doğrudan iflas kararları ile sonuçlanabilir.

Proaktif Hukuk ve Danışmanlık Bürosu olarak 25 yılı aşan köklü geçmişimiz, uzman icra-iflas hukukçularımız ve finans danışmanlarımızla borçlu şirketlerin yeniden yapılandırılması ve alacaklıların haklarının korunması süreçlerinde yanınızdayız. Sürecinizi riske atmadan profesyonel randevu takviminizi oluşturmak ve hukuki durum analizi yaptırmak için uzman kadromuzla iletişime geçebilirsiniz.